Lenen van het leenhof
van Mechelen
te Schelle en Niel
1473

Op het Rijksarchief te Antwerpen berust het archief van het Leenhof van Mechelen.
Voor nadere kennismaking met deze instelling verwijzen wij naar de inleiding van Charles Piot's "Inventaire des Archives de la Cour Fodale du Pays de Malines", Brussel, 1879, p. I-XXII.
Het register nr. 45 bevat het denombrement uit 1473 van de lenen in de verschillende dorpen van het Land van Mechelen.
Hieronder volgt de volledige tekst van het kapittel betreffende Schelle en Niel (F 59 r-62v en f 146r-149r).
Aan elk leen en achterleen werd een nummer gegeven.

Schelle ende Nyele.


(1)Roelant van Berchem hout te leene huys ende hoff gheheeten thoff te Lare, met XXVI buender onder lant, beempde ende bossche, jaerlijcs weert sijnde, boven den commer XXV zysteren roxcs.
(Latere hand:) Modo her Gielis van Berchem, modo mester Roelant van Berchem her Gillis zone anno XVcXVII in mey XIIe.
- Item joffr. Dyerick van Berchem es jaerlijcs lijftocht reijnten heffende op des voerscr. Roelants goeden III Lb. gro.
- Item Henric Vermolen es jaerlycs erfflyck heffende op des voers. Roelants goeden XXV gulden peeters, stuck gerekent nu tot XX stuvers, maect tsamen ter sommen van VI Lb. V s. gr.

(2)Deselve Roelant van Berchem es houdende totten voers. hove een bedrijf van meijere, mannen ende laten, welcke laten jaerlijcs den voers. Roelant chijnts ghevende sijn van alderants diversche partijen van erven, in ghelde, in cappuynen, in hinnen ende evenen ghedragende ter sommen van V Lb. XI s. gro. ende XI vertelen II muddekens roxcs.

Die mannen van leene totten voerscr. bedrijve hoorende.

(2.1)Heere h. Martijn, abdt van Sinte Bernaerts, hout te leene van den voerscr. Roelande II stucken lants ende II bosschen, houdende tsamen omtrent X buijndere ende noch II buijnderen I vierendeel beemps, jaerlijcs weert sijnde dese voerscr. perceelen van leene X zijster roxcs ende XXXVI s. gro.

(2.2)Heer Jan Hoots, portier des godshuijs van Sinte Bernaerts, hout te leene van den voerscr. Roelande VII vierendeelen lants jaerlijcs weert sijnde XX s. gro.

(2.3)Adriaen Sanders hout te leene van den voerscr. Roelande onder lant, beempde, bosschen, euselen groot int gheheele XXV buijnder I vierendeel, jaerlijcs weert sijnde boven den commer XI Lb. VI s. V d. gro. ende XXXIIII vertelen roxcs.
- Item Peeter van Montenaken heft jaerlijcs op des voerscr. Adriaens leengoeden lijftocht reijnten XX s. gro.

(2.4)Deselve Adriaen hout noch te leene van den voers. Roelande een heerlijc bedrijf van meijer ende laten die welcke laten den voerscr. Adriaene jaerlijcs chijnts gevende sijn van alderans diversche partijen van erven, ghedragende ter sommen van XI½ vertel roxcs.

(2.5)Jacop Reckemast hout te leene van den voerscr. Roelande van Berchem IIII buijnder lants jaerlijcs wert sijnde boven den commer XV s. gro.
- Item die wewe van Berchem es jaerlijcs heffende op des voerscr. Jacops leengoeden lijftocht renten II Lb. gro.

(2.6)Deselve Jacop es noch houdende te leene van den vors. Roelande IIII buender lants gheheeten die Rijsten, jaerlijcs weert sijnde boven den commer X s. gro.
- Item die weduwe van Kerbeke es jaerlijcs heffende op des voerscr. Jacops goeden lijftocht renten XXX s. gro.

(2.7)Deselve Jacop hout noch te leene van den voerscr. Roelande II buender lants, geheeten die Rupen, jaerlijcs weert sijnde XX s. gro.

(2.8)Geert Reckemast hout te leene van den voerscr. Roelande een schuere met haerder toebehoorten staende binnen Schelle, jaerlijcs weert sijnde boven den commer nu niet.
- Item Jan Noyts es jaerlycs heffende op des voers. Gheerts lijftocht renten XX s. gro.

(2.9)Jan van Dapoel hout te leene van den voerscr. Roelande van Berchem IIII buendere lants gelegen tot Aertselaert, jaerlijcs weert sijnde boven den commer II s. gro.
- Item Claus de Herde ende Willem Pauwels sijn jaerlijcs weert sijnde boven den commer II s. gro.
Item Jan Meijngiaert, Jan Gast ende Henric Faes sijn jaerlijcs heffende op des voersc. Jans leenegoeden XVIII s. gr.

(2.10)Claus Cops hout te leene van den voerscr. Roelande drie buijnder lants geheeten tsHeeren velde, jaerlijcs weert sijnde boven den commer XXIIII s. gro.
- Item Peeter de Meere es jaerlijcs heffende op des voers. Claus leengoeden XII s. gro.

(2.11)Claus de Herde hout te leene van den voerscr. Roelande V buynder bosch ghelegen tAertselaer, jaerlijcs weert sijnde V Lb. gro.

(2.12)Joff. Katheline van der Wijct hout te leene van den voerscr. Roelande tgoet geheeten Lanckelaer, groot sijnde int gheheele onder lant, beempde, bosschen, euselen XXI½ buynder, jaerlijcs weert sijnde boven den commer VII Lb. gro.
- Item ... (sic) es jaerlijcs heffende op des voerscr. joffr. Kathelinen leengoeden XXV s. gro. ende noch VII muddeken roxcs.

(2.13)Henric Loumans hout te leene van den voerscr. Roelande II buijnder lants, jaerlijcs weert sijnde XXIIII s. gro.

(2.14)Joos Reckenmast hout te leene van den voerscr. Roelande een halff buijnder lants, jaerlijcs weert sijnde boven den commer III s. gro.
- Jan de Doncker es jaerlijcs heffende op des voerscr. Joos half buijnder VII½ ouden gro., valent III s. III d. gro. XII m.

(2.15)Dieselve Jan de Doncker hout te leene van den voerscr. Roelande XII oude gro., valent V s. gro. ende IIII d.

(2.16)Beernaert de Brune hout te leene van den voerscr. Roelande drie vierendeel lants, jaerlijcs weert sijnde VII s. gro.

(2.17)Jan van Berdijcke hout te leene van den voers. Roelande onderhalf buynder lants jaerlijcs weert sijnde boven den commer IIII s. VI d. gro.
- Item heer Weyn, prochiaen tot Wilrijke, es jaerlijcs heffende op des voers. Jans leen VIII ouden inghelsche valet ... (sic).

(2.18)Jan Claus Heijns hout van denselven Roelant te leene II beempdekens geheeten de Moerkens, met eenen bedrive van meyer, mannen ende laten, welcke laten den voerscr. Jan jaerlijcs ghildende sijn van alderans partijen van erven eenen zekeren chijnts, jaerlijcs weert sijnde metten beempdekens II Lb. XI s. gro.

Hier nae volgen die mannen van leene tot den voerscr. bedrive behoorende.

(2.18.1)Jan Bode hout te leene van den voerscr. Jan Claus Heijns IIII stucken lants ghelegen in die prochie van Wilrijke, jaerlijcs weert sijnde ... (sic).

(2.18.2)Claus de Herde hout te leene van denselven Jan Claus Heijns II buijnder bosch jaerlijcs weert sijnde ... (sic).

(2.18.3)Deselve Claus de Herde hout noch van denselven Janne te leene onderhalf buijnder lants, jaerlijkcs weert sijnde ... (sic).

(2.18.4)Henrick Thijs hout van denselven Janne te leene een buijnder lants jaerlijcs weert sijnde ... (sic).

(2.18.5)Lijsbeth Boods hout van denselven Janne te leene VII buender onder bosch ende lant, streckende neven die Moerken, jaerlijcs weert synde ... (sic).

(2.18.6)Wouter Lijaert hout van denselven Janne te leene een halff buynder lants neven die Biester strate gelegen, jaerlijcs weert sijnde ... (sic). (3)Joffr. Beatrijs van der Bruggen, weduwe wilen Jan Sanders, hout te leene van onsen voerscr. ghenadelijce heer onder Nyele, te wetene een broeck gelegen onder den dijck aldaer, groot wesende omtrent XXXII buendren, jaerlijcs weert sijnde boven den commer XXXII Lb. gro.
- Item die erffghenamen van Jacop van Brecht sijn jaerlijcs erfflijc heffende op des voerscr. joffr. goede XVI vertelen haveren, elcke vertele ghetaxeert op XII d. gro., valet XVI s. gro.
- Item meester Peeter van Halmaer es jaerlijcs erffelijc heffende op des voerscr. joffr. Sanders leenen intsgelijcs XVI vertelen, valet XVI s. gro.
- Item Henric van Duerne die men heet van Somppeken es jaerlijcs heffende opter voerscr. joffr. goet XVI vertelen evenen ten pryse als boven valet XVI s. gro.

(4)Jan van Reeth hout te leene een halff buender lants ghelegen te Willebeke onder Schelle, neven die erve geheeten Vondervelt, weert sijnde VI s. gro.

(5)Jan van der Scoredie men heet de Smed hout te leene ½ buender lants te Schelle gelegen neven die goeden van Sinte Bernaerts, jaerlijcs weert sijnde IIII s. gro.

(6)Heere h. Mertijn Blieleven, abdt des godshuijs van Sinte Bernaerts hout te lene tot behoeff des selffs godshuijs onder Schelle thoff ende goet gheeten Ter Heijden, met huijse, hove, grachten ende met XX buijnderen onder lant, bossche ende beempden, jaerlijcs weert sijnde boven den commer XI Lb. IIII gor. ende XXXVI vertelen roxcs.
- Item die heeren van der Predicaren ordenen tot Antwerpen sijn jaerlijcs heffende op des voers. goeden erffelyc III zijster roxcx.
- Item Claus de Herde es jaerlijcs heffende op dit voerscr. goet erffelijc III zijster roxcs.
- Item die kerckmeesters van Schelle sijn jaerlijcs erffelijc heffende op dese voerscr. goeden XXVIII s. I d. gro. VIII m.
- Item Katheline Bellens es jaerlijcs lijftocht reijnte heffende opt voerscr. cloosters leengoet XX s. gro.
- Joff. Katheline Volkaerts es jaerlijcs heffende lijftocht reijnte op dese voerscr. goeden III Lb. gro.

(7)Die voerscr. heere her Mertijn hout te leene tot desen voerscr. hove een bedrijff van meyere, mannen ende laten, welcke laten jaerlijcs den voerscr. heer chijns ghevende sijn van alderans dieversche partijen van erven, ghedragende ter sommen van XXIII s. V d. gro.

Hier nae volghen die mannen van leene behoordende tot den voerscr. bedrive.

(niet verder ingevuld)

f 146 r:

Die fauten ghetogen uten leenboecken des lants van Mechelen metten toebehoorten in den jare XIIIIcLXXIII, in der manieren hiernae volghende.

f 148 v e.v.:

Schelle ende Nijele

(1)Jan Claus Heijns heeft overbracht sijn propereteiit onder Roelant van Berchem daert die selve affdraghende es, behoudelijc de weerde van sijnen mannen van leenen diet voerts van denselve Janne Claus Heijns houdende sijn, ghelijc men dat claerlijc bevinden sal int register onder tselve capittel van Schelle ende Nijele daer Jan Claus Heyns op steet onder die mannen toebehoordende Roelant van Berchem.

(2)Heere h. Merten Blyeleven, abdt des godshuys van Sinte Bernaerts, sijn enen (?) metten laste daer uut gaende behoudelijc sijn mannen van leene, gelijc men dat oock bevinden sal int vors. capittel van Schelle ende Nijelen.

(3)Jan Wielancx staet te boecke ende daeraff niet meer.

(4)Jacop Wielancx staet te boecke met Gielij Claus sijnen besetten man ende daeraff niet meer.

(5)Machiel de Ridder staet te boecke ende daeraff niet meer.

(bewerkt door O.H. THYS, artikel raadpleegbaar in Vlaamse Stam, jaargang 1971, p.17)

Deze informatie is vrij beschikbaar.
Nochtans zou ik het zeer op prijs stellen moesten aanvullingen mij kenbaar worden gemaakt.